काठमाडौं । नेपालको वैदेशिक व्यापारमा वनस्पति तेलको निर्यातले केही उत्साह थपे पनि समग्र व्यापार घाटाको डरलाग्दो खाडल भने अझै जस्ताको तस्तै रहेको छ। भन्सार विभागले हालै सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिना (साउन) को तथ्यांकले निर्यातमा उल्लेख्य सुधार देखिए पनि आयातको तुलनामा व्यापार घाटाको आकार निकै फराकिलो रहेको देखाएको छ।
पछिल्ला चार महिनादेखि लगातार दुई खर्ब रुपैयाँभन्दा माथि रहँदै आएको मासिक वस्तु आयात साउन महिनामा भने १ खर्ब ८७ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँमा झरेको छ। गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा आयात ३१.०४ प्रतिशतले बढेको भए पनि अघिल्ला महिनाहरूको तुलनामा यो केही घटेको हो।
बिज्ञापन
यता, निर्याततर्फ भने ६१.७४ प्रतिशतको ठूलो छलाङ देखिएको छ। गत वर्षको साउनमा २३ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँमा सीमित रहेको वस्तु निर्यात यस वर्षको साउनमा बढेर ३८ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यो वृद्धिको प्रमुख श्रेय प्रशोधित वनस्पति तेललाई गएको छ। तथ्यांक अनुसार साउनमा मात्रै १७ अर्ब ९९ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको भटमासको तेल, पाम र सनफ्लावर तेल निर्यात भएको छ। कुल निर्यातमा मात्रै वनस्पति तेलको हिस्सा ५५ प्रतिशतभन्दा बढी रहेको छ।
निर्यातमा देखिएको यो वृद्धिका बाबजुद एकै महिनामा १ अर्ब ४८ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको व्यापार घाटा** कायम भएको छ। विज्ञहरूले यही रफ्तारमा व्यापार घाटा बढ्दै गए चालु आर्थिक वर्षमा कुल घाटा १७ देखि १८ खर्ब रुपैयाँसम्म पुग्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
वैदेशिक व्यापारमा छिमेकी राष्ट्रहरूको निर्भरता पनि उस्तै, प्रगाढ रहेको छ। साउन महिनामा भारत र चीनबाट मात्रै १ खर्ब ३४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको वस्तु आयात भएको छ भने कुल निर्यातको करिब ८६ प्रतिशत हिस्सा (३३ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ) भारततर्फ मात्रै केन्द्रित छ।
अर्थविद् तथा व्यापार विज्ञहरूले कच्चा पदार्थ आयात गरेर प्रशोधन गरी गरिने निर्यातले मात्र दीर्घकालीन अर्थतन्त्र बलियो नहुने बताएका छन्। व्यापार घाटाको जोखिम टार्न सरकारले तत्काल आन्तरिक उत्पादन बढाउने, निर्यातयोग्य वस्तुहरूको विविधीकरण गर्ने र नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय बजारको खोजीमा विशेष जोड दिनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।
सोमबार, भाद्र ०८, २०८३
सोमबार, भाद्र ०८, २०८३
