विराटनगर । परशुराम खापुङको पाँच वर्षे कार्यकाल सकिएसँगै कोशी प्रदेश प्रदेश प्रमुखविहीन बनेको छ । उनको कार्यकाल सकिएको केही दिन बितिसक्दा पनि नयाँ प्रदेश प्रमुख नियुक्त हुन सकेका छैनन् । त्यस्तै, अर्को प्रदेशका प्रमुखलाई कोशीको समेत जिम्मेवारी दिने निर्णयसमेत भएको छैन ।
प्रदेश प्रमुखको कार्यालय कोशीकी शाखा अधिकृत तथा सूचना अधिकारी सम्पूर्ण थापाका अनुसार खापुङको कार्यकाल कात्तिक २३ गतेसम्म थियो । त्यसपछि उनी पदबाट बाहिरिएका हुन् ।
यसअघि प्रदेश प्रमुखको पद रिक्त हुँदा अर्को प्रदेशका प्रमुखलाई अतिरिक्त जिम्मेवारी दिने अभ्यास थियो । तर, यसपटक त्यस्तो निर्णयसमेत नभएको थापाले बताएकी छन् ।
यस विषयमा राष्ट्रपतिका प्रेस सल्लाहकार किरण पोखरेलले पनि तत्काल कुनै जानकारी नभएको बताएका छन् । कार्यालय खुलेपछि मात्रै यसबारे जानकारी प्राप्त हुने उनको भनाइ छ ।
नेपालको संविधानले प्रदेश प्रमुखको पद रिक्त हुँदा वैकल्पिक व्यवस्था गरेको छ । संविधानको धारा १६३ को उपधारा (३) अनुसार प्रदेश प्रमुखको पदावधि पाँच वर्षको हुन्छ । त्यस्तै, धारा १६५ को उपधारा (१) को खण्ड (ख) अनुसार पदावधि समाप्त भएपछि पद रिक्त हुन्छ ।
संविधानको धारा १६५ को उपधारा (२) मा नयाँ प्रदेश प्रमुख नियुक्त नभएसम्म राष्ट्रपतिले अर्को प्रदेशका प्रदेश प्रमुखलाई रिक्त प्रदेशको समेत कामकाज गर्ने गरी तोक्न सक्ने व्यवस्था छ । तर, त्यसका लागि राष्ट्रपतिबाट औपचारिक निर्णय हुनुपर्नेछ ।
प्रदेश प्रमुखको भूमिका प्रदेशसभाको अधिवेशन आह्वान तथा अन्त्य, विधेयक प्रमाणीकरण र मुख्यमन्त्री नियुक्तिजस्ता संवैधानिक प्रक्रियामा महत्वपूर्ण हुन्छ । संविधानको धारा १६६ ले प्रदेश प्रमुखका काम, कर्तव्य र अधिकार निर्धारण गरेको छ ।
यसअघि खापुङ मलेसिया भ्रमणमा जाँदा २०८२ साउनमा तत्कालीन मधेश प्रदेश प्रमुखलाई कोशीको समेत जिम्मेवारी दिइएको थियो । त्यसबेला राष्ट्रपतिको कार्यालयले औपचारिक निर्णय गरेको थियो ।
खापुङ २०७८ कात्तिकमा तत्कालीन प्रदेश नम्बर १ को प्रदेश प्रमुख नियुक्त भएका थिए । पाँच वर्षे कार्यकाल पूरा गरेपछि उनी पदबाट बाहिरिएका हुन् ।
अब सरकारले सिफारिस गरेअनुसार नयाँ प्रदेश प्रमुख नियुक्त गर्ने वा तत्कालका लागि अर्को प्रदेशका प्रमुखलाई जिम्मेवारी दिने भन्ने निर्णय राष्ट्रपतिबाट हुन बाँकी छ ।
