विराटनगर । विद्युतीय सार्वजनिक सवारीसाधनको प्रयोग बढ्दै गएसँगै तिनको भाडा निर्धारणबारे बहस चुलिँदै गएको छ। हालसम्म भने बिजुलीबाट चल्ने सवारीसाधनको भाडा पेट्रोल तथा डीजल गाडीसँगै समान दरमा कायम छ।

यात्रुहरूले विद्युतीय सवारीसाधनको दैनिक सञ्चालन खर्च कम हुने भए पनि भाडा उस्तै तिर्नुपरेको भन्दै छुट्टै दर निर्धारण गर्न माग गर्दै आएका छन्।

यातायात व्यवसायीहरू भने विद्युतीय गाडीको तत्कालीन सञ्चालन खर्च कम देखिए पनि ब्याट्री प्रतिस्थापनजस्ता दीर्घकालीन खर्चको अनिश्चितता रहेको बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार ब्याट्रीको वारेन्टी सकिएपछि ठूलो रकम खर्चिनुपर्ने हुन सक्छ, त्यसैले हतारमा भाडा घटाउनु उपयुक्त नहुन सक्छ।

वातावरणविद्हरूको धारणा पनि सावधानीपूर्ण छ। उनीहरूका अनुसार विद्युतीय सवारी खरिद गर्दा लगानीकर्ताले आर्थिक, प्राविधिक र सामाजिक जोखिम उठाएका छन्। यस्तो अवस्थामा भाडा घटाइए लगानीकर्ताहरू निरुत्साहित हुन सक्ने तर्क गरिएको छ।

यातायात व्यवस्था विभाग ले हरेक वर्ष १३ वटा सूचकका आधारमा सार्वजनिक सवारीको भाडादर समायोजन गर्दै आएको छ। पछिल्लो पटक विभागले विक्रम संवत् २०८१ साल पुस २२ गते भाडा निर्धारण गरेको थियो।

विभागका महानिर्देशक राजीव पोखरेल ले विद्युतीय सवारीको भाडा निर्धारण आवश्यक भए पनि त्यसका लागि वैज्ञानिक अध्ययन र समितिको काम आवश्यक पर्ने भएकाले समय लाग्ने बताए।

विभागका प्राविधिक निर्देशक श्रीकान्त यादव ले नयाँ भाडा समायोजनका लागि तयारी भइरहेको जानकारी दिए। तर हालसम्म विद्युतीय र पेट्रोल–डीजल सवारीका लागि छुट्टाछुट्टै दर निर्धारण गर्ने निर्णय नभएको स्पष्ट पारे। उनका अनुसार यस विषयमा अध्ययनको आवश्यकता महसुस गरिएको छ, तर भाडा घट्ने वा बढ्नेबारे अहिले नै भन्न सकिने अवस्था छैन।

भाडा समायोजनका लागि बजार अध्ययन, सरोकारवालासँग छलफल र सम्बन्धित निकायसँग सहमति जुटाउने प्रक्रिया अघि बढिरहेको विभागले जनाएको छ।

नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासङ्घ ले पनि विद्युतीय सवारीको भाडाबारे स्पष्ट नीति आवश्यक रहेको बताएको छ। महासङ्घका कार्यवाहक अध्यक्ष सरोज सिटौला का अनुसार गाडीको मापदण्डअनुसार सबै सरोकारवालासँग छलफल गरी एकैपटक भाडा समायोजन गरिनु उपयुक्त हुन्छ।

वातावरणविद् भूषण तुलाधर ले भने तत्काल भाडा घटाउनुपर्ने आवश्यकता नरहेको धारणा राखेका छन्। उनका अनुसार विद्युतीय सवारीको दीर्घकालीन कार्यक्षमता, मर्मतसम्भार लागत र ब्याट्री आयु स्पष्ट नभइसकेकाले लगानीकर्ताले जोखिम मोलेर लगानी गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा भाडा घटाइए लगानीको प्रतिफल प्रभावित हुन सक्छ।

उनले विद्युतीय सवारीको संख्या बढ्दै जाँदा प्रतिस्पर्धाका कारण भाडा स्वतः समायोजन हुन सक्ने बताए। साथै यात्रुहरूले भाडा मात्र नभई सेवा गुणस्तरलाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको सुझाव छ।

हाल निजी क्षेत्रमा दुईपाङ्ग्रेभन्दा चारपाङ्ग्रे विद्युतीय सवारीमा बढी लगानी देखिएको छ। लामो दूरीमा विद्युतीय माइक्रोबसको संख्या बढे पनि ठूला विद्युतीय बसको विस्तार भने अझै सीमित रहेको बताइएको छ।

×

❮

❯