काठमाडौं । भारतमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) आधारित मानवरूपी रोबोट विकासका लागि हजारौँ सर्वसाधारण नागरिकले आफ्नै दैनिक कामकाजको भिडियो रेकर्ड गरेर एआई प्रणालीलाई तालिम दिन थालेका छन्। भविष्यमा घरायसी काम गर्न सक्ने रोबोट तयार गर्ने उद्देश्यले उनीहरूको गतिविधि रेकर्ड गरी एआई मोडेललाई मानव व्यवहार सिकाइँदै छ।
दक्षिण भारतीय राज्य तमिलनाडुको राजधानी चेन्नईकी २५ वर्षीया नागिरेड्डी श्रीराम्याचन्द्रले टाउकोमा स्मार्टफोन बाँधेर आँप काट्ने, भान्साको काम गर्ने लगायतका गतिविधिको भिडियो रेकर्ड गर्छिन्। उनले एक घण्टाको भिडियो रेकर्डिङबापत २५० भारतीय रुपैयाँ पारिश्रमिक पाउँछिन्।
बिज्ञापन
उनका अनुसार सामान्य घरायसी काम गरेर आम्दानी हुने भएकाले यो काम उपयोगी लागेको छ। भविष्यमा आफूले पनि यस्ता रोबोट प्रयोग गर्न सक्ने अपेक्षा उनले व्यक्त गरेकी छन्।
एआई च्याटबोट र तस्बिर निर्माण गर्ने प्रणालीहरू मुख्यतः डिजिटल डाटामा आधारित भए पनि वास्तविक वातावरणमा काम गर्न सक्ने रोबोट विकासका लागि मानव गतिविधिको प्रत्यक्ष दृश्य आवश्यक पर्ने विज्ञहरू बताउँछन्। त्यसका लागि ‘इगोसेन्ट्रिक डाटा’ भनिने पहिलो व्यक्तिको दृष्टिकोणबाट खिचिएका भिडियोहरू प्रयोग गरिन्छ।
भारतमा केही एआई प्रशिक्षकहरूले घरमै बसेर काम गरिरहेका छन् भने कतिपय कारखाना र विशेष स्टुडियोमा क्यामेरा, भिडियो चस्मा तथा मोसन सेन्सर प्रयोग गरेर डाटा सङ्कलन गरिरहेका छन्। ती भिडियोहरू विशेष एपमार्फत एआई डाटा कम्पनीहरूलाई पठाइन्छ, जसका ग्राहक विश्वका ठूला बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू समेत रहेको अलजजिराले जनाएको छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार मानवरूपी रोबोटको विश्वव्यापी बजार तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ। सन् २०५० सम्ममा विश्वभर एक अर्बभन्दा बढी यस्ता रोबोट प्रयोगमा आउने अनुमान गरिएको छ, जसको अधिकांश प्रयोग औद्योगिक तथा व्यावसायिक क्षेत्रमा हुनेछ।
भारतले एआई सम्बन्धी डाटा सङ्कलन, प्रशोधन र वर्गीकरणको प्रमुख केन्द्रका रूपमा आफूलाई स्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। भारतको बेङ्गलुरुस्थित इन्डियन इन्स्टिच्युट फर ह्युमन सेटलमेन्ट्सकी डिजिटल श्रम विज्ञ अदिति सुरीका अनुसार आगामी वर्षहरूमा यस्ता डाटा सङ्कलन सेवाको माग अझ बढ्ने सम्भावना छ।
यद्यपि, एआई र स्वचालनको विस्तारसँगै रोजगारीमा पर्ने प्रभावबारे चिन्ता पनि बढेको छ। भारत सरकारको नीति आयोग (नीति आयोग) ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा एआईका कारण विशेषगरी रोजगारीको स्वरूपमा परिवर्तन आउन सक्ने उल्लेख गरिएको छ।
बेङ्गलुरुमा विगत एक दशकदेखि सडक किनारमा फूलको माला बनाउँदै आएकी ५५ वर्षीया पोन्नीले पनि आफ्नो कामको भिडियो रेकर्ड गराएकी छन्। उनले भविष्यमा आफ्नो जस्तै काम गर्ने नयाँ पुस्ताले रोबोटका कारण चुनौती सामना गर्नुपर्ने सम्भावना रहेको बताएकी छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार अहिले मानिसहरूले रोबोटलाई काम सिकाइरहेका भए पनि भविष्यमा यही प्रविधिले श्रम बजारमा व्यापक परिवर्तन ल्याउन सक्ने देखिएको छ।
शुक्रबार, जेठ २९, २०८३
बिहिबार, जेठ २८, २०८३
