अमेरिका । करिब ६० वर्षदेखि सबैभन्दा पुरानो चिनिएको मानव प्रजाति हाबिलिस वैज्ञानिकहरूका लागि निकै रहस्यमय रहँदै आएको छ। सन् १९६४ मा यसलाई मानव परिवारको वंशवृक्षमा थपिएको थियो।
तर, यो प्रजाति वास्तवमा कस्तो देखिन्थ्यो भन्ने कुरा लामो समयसम्म स्पष्ट हुन सकेको थिएन, किनकि हालसम्म यसको केवल तीनवटा अपूर्ण जीवाश्म कंकाल मात्र भेटिएका थिए।
बिज्ञापन
तर हालै जनवरीमा वैज्ञानिकहरूले चौथो र अझै पूर्ण कंकालको वर्णन गरे। यस नयाँ प्रमाणले देखायो कि एच हाबिलिसको शरीर संरचना आधुनिक मानवभन्दा निकै फरक थियो। यसले एउटा ठूलो प्रश्न उठाएको छ-के यो प्रजाति वास्तवमै “मानव” हो त?
पेलियोएनथ्रोपोलोजिस्ट बर्नार्ड उडका अनुसार, नयाँ जीवाश्महरूको खोजसँगै हैमो जीनसको परिभाषा विस्तार हुँदै आएको छ। तर यसपटक सायद त्यो सीमाभन्दा बाहिर गएको हुनसक्छ।
हाम्रो आफ्नै प्रजाति हैमो सेपिन्स निस्सन्देह होमो जीनसमा पर्छ। तर हाम्रो सबैभन्दा नजिकका जीवित सम्बन्धीहरू-चिम्पान्जी र बोनोबो—यस जीनसमा पर्दैनन्। यसबाट के बुझिन्छ भने मानव जीनसको विकास त्यो समयपछि भएको हो, जब हाम्रो वंश चिम्पान्जीहरूको वंशबाट करिब ५ मिलियन वर्षअघि अलग भएको थियो।
तर होमो जीनस वास्तवमै कहिले सुरु भयो भन्ने प्रश्न अझै खुला छ। केहीले यो विभाजनकै समयलाई आधार मान्न सक्छन्। तर त्यसपछि देखा परेका प्रारम्भिक प्रजातिहरू, जस्तै एस्ट्रोलोपिथेकस आफ्रेन्सिस, आधुनिक मानवजस्तो देखिँदैनन्। यस प्रजातिको हात लामो, बाँदरजस्तो थियो र मस्तिष्क पनि सानो थियो। यो प्रजाति अफ्रिकामा करिब ३.९ मिलियनदेखि २.९ मिलियन वर्षअघि बस्थ्यो, जसमा प्रसिद्ध “लुसी” कंकाल पनि पर्छ। धेरै वैज्ञानिकहरूले लुसीलाई मानव मान्दैनन्।
यद्यपि, अधिकांश मानवशास्त्रीहरूले ऐतिहासिक रूपमा हाबिलिसलाई होमो जीनसको सदस्यका रूपमा स्वीकार गरेका छन्। तर नयाँ खोजहरूले यसबारे पुनः बहस सुरु गराएको छ-के मानवको प्रारम्भिक पूर्वज वास्तवमै मानव थियो, वा होइन? लाइभ साइन्सबाट
आइतबार, चैत्र २२, २०८२
आइतबार, चैत्र २२, २०८२
