अमेरिका । बेन्नुबाट ल्याइएका नमुनाहरूको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको तिनीहरू पृथ्वीको वातावरण र असरबाट पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहेका छन्। यसले वैज्ञानिकहरूलाई प्रारम्भिक सौर्यमण्डलको अवस्था अध्ययन गर्न विशेष अवसर दिएको छ। यी नमुनाहरूको अध्ययनबाट अरबौं वर्षअघि पानी, खनिज र जैविक पदार्थ कसरी बने र परस्पर क्रिया गरे भन्ने बुझ्न सकिन्छ।
यस अध्ययनमा मेहमेत येसिल्टास र उनको टोलीले OREX-800066-3 नामक विशेष नमुनामा ध्यान केन्द्रित गरेका थिए। यो नमुना OSIRIS-REx अन्तरिक्षयानले सिधै बेन्नुबाट संकलन गरी सन् २०२३ सेप्टेम्बरमा पृथ्वीमा ल्याएको थियो। सावधानीपूर्वक सुरक्षित गरिएको यस नमुनाले बेन्नुको मौलिक रसायनबारे भरपर्दो जानकारी दिन्छ।
बिज्ञापन
नानोस्तरमा अध्ययन
अनुसन्धानकर्ताहरूले नमुनाको अध्ययन गर्न नानोस्तरको इन्फ्रारेड स्पेक्ट्रोस्कोपी र रामन स्पेक्ट्रोस्कोपीजस्ता उन्नत प्रविधि प्रयोग गरेका थिए। यी विधिहरूले प्रकाशसँगको अन्तरक्रियाका आधारमा रासायनिक यौगिकहरू पहिचान गर्न मद्दत गर्छन्। करिब २० नानोमिटरसम्मको अत्यन्त सूक्ष्म स्तरमा अध्ययन सम्भव भएको थियो, जहाँ एक नानोमिटर भनेको एक मिटरको एक अर्बौं भाग हो।
यस सूक्ष्म अध्ययनले बेन्नुको आन्तरिक रसायन एकरूप नभएको देखायो। बरु, यसमा तीन प्रकारका दोहोरिने जैविक–खनिज क्षेत्रहरू छन्, जसको संरचना एक–अर्कासँग फरक छ।
तीन फरक रासायनिक क्षेत्र
अध्ययनले नमुनाभित्र तीन मुख्य प्रकारका क्षेत्रहरू पहिचान गर्यो। पहिलो क्षेत्रमा अलिफाटिक जैविक यौगिकहरू उच्च मात्रामा पाइन्छन्, जुन कार्बन र हाइड्रोजनका साना शृङ्खलाबाट बनेका हुन्छन्। दोस्रो क्षेत्रमा कार्बोनेट खनिजहरू प्रशस्त छन्, जुन प्रायः पानीको उपस्थितिमा बन्ने भएकाले विगतको जलयुक्त वातावरणबारे संकेत दिन्छन्। तेस्रो क्षेत्रमा नाइट्रोजन समावेश भएका जैविक यौगिकहरू पाइन्छन्, जुन अमिनो एसिडजस्ता जैविक अणुहरूका लागि महत्वपूर्ण तत्व हो।
यी फरक–फरक क्षेत्रहरूले देखाउँछन् कि बेन्नुको रासायनिक संरचना सानो स्तरमै निकै विविध छ।
पानीको असमान प्रभाव
यी रासायनिक क्षेत्रहरूको असमान वितरणले देखाउँछ कि पानीले बेन्नुलाई एउटै तरिकाले प्रभाव पारेको थिएन। बरु, तरल पानीले विभिन्न स्थानमा फरक–फरक अवस्थाहरूमा प्रतिक्रिया गरी विभिन्न रासायनिक वातावरण सिर्जना गरेको थियो। यस प्रक्रियालाई नानोस्तरको विषमता (heterogeneity) भनिन्छ।
यद्यपि पानीसँगको यस्तो अन्तरक्रियाका बाबजुद पनि संवेदनशील जैविक अणुहरू सुरक्षित अवस्थामा रहेको पाइयो। यसले देखाउँछ कि जीवनका लागि आवश्यक रासायनिक तत्वहरू पानीको प्रभावपछि पनि टिक्न सक्छन्।
जीवनका आधारहरूको उत्पत्तिबारे संकेत
समग्रमा, यस अध्ययनले बेन्नुजस्ता आदिम क्षुद्रग्रहहरूमा पानी, खनिज र जैविक पदार्थबीचको अन्तरक्रियाबारे नयाँ दृष्टिकोण दिएको छ। यस्ता प्रक्रियाहरूले प्रारम्भिक सौर्यमण्डलको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए र सम्भवतः पृथ्वीमा जीवनका आधारहरू पुर्याउन पनि योगदान दिएका थिए।
यसरी सूक्ष्म स्तरमा गरिएको अध्ययनले ग्रहहरू पूर्ण रूपमा बन्नुअघि नै अन्तरिक्षमा जटिल रासायनिक प्रक्रिया कसरी विकास भए भन्नेबारे वैज्ञानिकहरूलाई अझ स्पष्ट समझ दिएको छ।
बुधबार, चैत्र १८, २०८२
मंगलबार, चैत्र १७, २०८२
