फायल फोटो
नुवाकोट । भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले नुवाकोटको विदुर नगरपालिका लगायतका क्षेत्रमा ठूलो धनजनको क्षति पुर्याएको छ। यस आपतले मानवीय जीवनसँगै कृषि क्षेत्रलाई गहिरो असर पारेको छ, जसले गर्दा देशको खाद्य सुरक्षामा समेत गम्भीर संकट उत्पन्न भएको छ।
परियोजनामा संलग्न ६ जना किसान बाढीका कारण सम्पर्कविहीन भएका छन् भने कतिपय किसानका खेतबारी पूर्ण रूपमा बगरमा परिणत भएका छन्।
रैथाने बालीमा असर: खाद्य तथा कृषि संगठन र जिन बैंकको सहकार्यमा सञ्चालित जलवायुअनुकूल खेती तथा रैथाने बाली प्रवर्द्धनका प्रयासहरू बाढीले तहसनहस पारेको छ। कोदोलाई बेकरी उत्पादन बनाउन बाढिएको मेसिन र ओभनसमेत प्रभावित बनेका छन्।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको प्रतिवेदनअनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा १ हजार ८ सय ६ हेक्टर कृषियोग्य जमिनमा क्षति पुगेको छ।
यस प्राकृतिक विपद्का कारण प्रभावित क्षेत्रमा ७ हजार ६ सय ८६ टन खाद्यान्न उत्पादनमा ह्रास आउने प्रारम्भिक आकलन गरिएको छ।
अर्थतन्त्र र आयातमा पार्ने प्रभाव
खेतीको मुख्य समयमै जमिन र बालीमा पुगेको क्षतिको कारण आगामी दिनमा नेपालको खाद्यान्न आयात अझ बढ्ने देखिएको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष प्रकाशकुमार श्रेष्ठका अनुसार आन्तरिक उत्पादन घटेसँगै बजारमा खाद्यान्नको मूल्यवृद्धि र महँगीको चर्को दबाब पर्नेछ।
गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा मात्रै नेपालले ३२ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ भन्दा बढीको धान तथा चामल आयात गरेको थियो। यस वर्ष समयमै रोपाइँ सकिएर उत्पादन बढ्ने अपेक्षा गरिए पनि, बाढीले बाली र जमिन बगाएपछि आयातको परनिर्भरता अझै बढ्ने कृषि अनुसन्धान परिषद्की अनुगमन तथा मूल्यांकन महाशाखा प्रमुख सुधा सापकोटाले बताउनुभएको छ।
मुख्य सार: बाढी प्रभावित किसानहरू खेतीयोग्य जमिन गुमाउँदा र उत्पादनशील पुँजी नष्ट हुँदा गहिरो अन्योलमा छन्। सरकार र सरोकारवाला निकायबाट उचित राहत, पुनर्स्थापना र वैकल्पिक व्यवस्था नभए यसले समग्र आपूर्ति प्रणाली र अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन नकारात्मक असर पार्ने देखिन्छ।
