विराटनगर–”सपना देख्न सजिलो हुन्छ, तर त्यसलाई पूरा गर्न संघर्ष, धैर्य र समर्पण चाहिन्छ।” यो भनाइलाई जीवनमा आत्मसात् गर्ने युवामध्ये एक हुन् विराटनगर–६ निवासी २७ वर्षीय प्रशान्त दास। उमेरले युवा भए पनि उनको सोच, कार्यशैली र समाजप्रतिको उत्तरदायित्वले उनलाई फरक पहिचान दिलाएको छ। शिक्षा, समाजसेवा र राष्ट्रप्रतिको प्रेमलाई जीवनको उद्देश्य बनाएका प्रशान्त आज धेरै युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेका छन्।
बाल्यकालदेखि नै उनी अध्ययनशील, जिज्ञासु र मेहनती विद्यार्थीका रूपमा परिचित थिए। विद्यालयमा उनले राम्रो नतिजा मात्र ल्याएनन्, शिक्षक र साथीहरूमाझ अनुशासित तथा सहयोगी विद्यार्थीका रूपमा पनि आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाए। उनको विश्वास थियो कि शिक्षा केवल प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने माध्यम होइन, समाज परिवर्तन गर्ने सबैभन्दा शक्तिशाली साधन हो।
यही सोचका कारण उनले विद्यार्थी जीवनदेखि नै सामाजिक सेवामा आफूलाई जोड्दै लगे। आर्थिक अवस्था कमजोर भएका विद्यार्थीलाई स्टेशनरी सामग्री वितरण गर्ने, पढाइमा आवश्यक सहयोग गर्ने, अभिभावकलाई शिक्षाको महत्व बुझाउने र विद्यार्थीहरूलाई निरन्तर अध्ययनका लागि प्रेरित गर्ने कार्यमा उनी सक्रिय रहे। उनी भन्छन्, “यदि एउटा बालबालिकाले शिक्षाको अवसर पायो भने उसले आफ्नो मात्र होइन, आफ्नो परिवार र समाजको भविष्य पनि बदल्न सक्छ।”
कोरोना महामारीमा शिक्षाको उज्यालो
सन् २०२० मा कोरोना महामारीले संसार नै रोकिएको थियो। विद्यालयहरू बन्द भए, लाखौं विद्यार्थी घरभित्र सीमित भए र धेरैको पढाइ प्रभावित भयो। त्यतिबेला धेरै विद्यार्थी निराश थिए, विशेषगरी गणितजस्तो विषय बुझ्न कठिन भइरहेको थियो।
यही परिस्थितिमा प्रशान्त दासले अनलाइन शिक्षाको माध्यम अपनाए। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत नियमित रूपमा गणित विषयको कक्षा सञ्चालन गर्न थाले। कठिन विषयलाई सरल र व्यवहारिक उदाहरणसहित बुझाउने उनको शैली विद्यार्थीहरूलाई मन पर्यो। धेरै विद्यार्थीले उनीबाट निःशुल्क रूपमा सिक्ने अवसर पाए। महामारीको कठिन समयमा उनको यो प्रयासले शिक्षा निरन्तर राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो।
उनको अनलाइन कक्षाले केवल पढाइ मात्र गराएन, विद्यार्थीहरूमा आत्मविश्वास पनि बढायो। अभिभावक, विद्यार्थी र शिक्षाप्रेमीहरूबाट उनको यो कार्यको व्यापक प्रशंसा भयो।
संघर्षबाट जन्मिएको Nexon Institute
समाजलाई गुणस्तरीय शिक्षा दिनुपर्छ भन्ने दृढ विश्वासका साथ प्रशान्त दासले Nexon Institute स्थापना गरे। यो संस्था कुनै ठूलो लगानी वा सुविधाबाट जन्मिएको होइन। यसका पछाडि अथक मेहनत, निरन्तर संघर्ष र शिक्षाप्रतिको समर्पण लुकेको छ।
प्रशान्त दास भन्छन्,
“मैले Nexon Institute आर्थिक लाभका लागि मात्र स्थापना गरेको होइन। गुणस्तरीय शिक्षा सबै विद्यार्थीको पहुँचमा पुगोस्, प्रतिभाशाली विद्यार्थी आर्थिक अभावका कारण पछि नपरून् र उनीहरूले आफ्नो लक्ष्य हासिल गर्न सकून् भन्ने उद्देश्यले यो संस्था स्थापना गरेको हुँ।”
आज Nexon Institute मा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरू केवल परीक्षा उत्तीर्ण हुने तयारी मात्र गर्दैनन्, उनीहरूलाई आत्मविश्वासी, अनुशासित र जिम्मेवार नागरिक बन्न पनि प्रेरित गरिन्छ। संस्थाले विषयगत ज्ञानसँगै व्यक्तित्व विकास, तार्किक सोच र प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता विकासमा पनि जोड दिँदै आएको छ।
शिक्षा भनेको भविष्य निर्माण हो
प्रशान्त दासको विचारमा शिक्षकको भूमिका पाठ्यपुस्तकमा सीमित हुँदैन। शिक्षकले विद्यार्थीको सोच, चरित्र र जीवन निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले उनी प्रत्येक विद्यार्थीको क्षमता पहिचान गरेर उनीहरूलाई सही दिशा दिनुपर्छ भन्ने विश्वास राख्छन्।
उनको भनाइ छ,
“एउटा असल शिक्षकले केवल उत्तर सिकाउँदैन, प्रश्न गर्न पनि सिकाउँछ। विद्यार्थीलाई किताबभन्दा बाहिरको संसार बुझ्न प्रेरित गर्नुपर्छ।”
विदेशभन्दा आफ्नै देशप्रति विश्वास
आज नेपालका हजारौं युवाहरू अध्ययन र रोजगारीका लागि विदेशिने क्रम बढिरहेको छ। प्रशान्त दास भने नेपालमै सम्भावना देख्ने युवामध्ये एक हुन्। उनी विदेश जानु गलत होइन भन्ने मान्छन्, तर विदेशबाट सिकेको ज्ञान र अनुभव अन्ततः आफ्नै देशको विकासमा उपयोग हुनुपर्नेमा जोड दिन्छन्।
उनी भन्छन्,
“यदि विदेश जाने अवसर मिल्यो भने म सिक्नका लागि जान्छु। तर मेरो अन्तिम लक्ष्य नेपालमै फर्केर शिक्षा र समाजको विकासमा योगदान गर्नु हो। आफ्नै देशलाई सक्षम बनाउनु नै साँचो सफलता हो।”
समाज परिवर्तनको सपना
प्रशान्त दासको सपना केवल एउटा सफल शिक्षण संस्था सञ्चालन गर्नु मात्र होइन। उनी भविष्यमा अझ धेरै विद्यार्थीलाई गुणस्तरीय शिक्षा उपलब्ध गराउने, आर्थिक अवस्था कमजोर भएका विद्यार्थीका लागि छात्रवृत्ति कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तथा आधुनिक प्रविधिसँग जोडिएको शिक्षण प्रणाली विकास गर्ने लक्ष्य राख्छन्।
उनी विश्वास गर्छन् कि शिक्षित, सक्षम र नैतिक युवाको निर्माण नै समृद्ध नेपालको आधार हो। त्यसैले उनी आफ्नो सम्पूर्ण ऊर्जा शिक्षामार्फत समाज परिवर्तनमा लगाइरहेका छन्।
प्रेरणादायी यात्रा
२७ वर्षको उमेरमै प्रशान्त दासले शिक्षा, समाजसेवा र नेतृत्वका क्षेत्रमा देखाएको सक्रियता अनुकरणीय छ। कठिनाइसँग हार नमानी, सीमित स्रोतलाई अवसरमा बदल्दै अघि बढ्ने उनको यात्रा धेरै युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।
आज उनी केवल शिक्षक वा संस्थापक मात्र होइनन्; उनी एउटा सोच, एउटा अभियान र शिक्षामार्फत समाज परिवर्तन गर्ने विश्वासका प्रतिनिधि हुन्। उनको जीवनले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ—परिस्थिति जस्तोसुकै भए पनि दृढ संकल्प, निरन्तर मेहनत र समाजप्रतिको समर्पण भए आफ्नै देशमा बसेर पनि ठूलो परिवर्तन सम्भव छ।
प्रशान्त दासको यात्रा अझै जारी छ। उनले रोजेको बाटो चुनौतीपूर्ण अवश्य छ, तर त्यही बाटोले भविष्यमा धेरै विद्यार्थीको जीवनमा उज्यालो भर्ने अपेक्षा गरिएको छ। शिक्षा, सेवा र राष्ट्रप्रतिको समर्पणलाई जीवनको मूल मन्त्र बनाएका उनीजस्ता युवाहरू नै नेपालको उज्ज्वल भविष्यका वास्तविक आधार हुन्।
बुधबार, साउन १३, २०८३
मंगलबार, साउन १२, २०८३
